Το πλαίσιο: Σήμερα, η επανανακάλυψη και ολοένα και πλατύτερη διάχυση των ηχογραφήσεων που έλαβαν χώρα στις αρχές του 20ου αιώνα στην Κωνσταντινούπολη, την Σμύρνη, την Αμερική και αλλού, καθώς και ο συνεχής εμπλουτισμός της διαθέσιμης γνώσης για την εποχή, οδηγεί ολοένα και περισσότερους να αναζητήσουν το μαντολίνο και τις μουσικές του.
Η αναζήτηση αυτή, ωστόσο, ενέχει δύο μεγάλες προκλήσεις:
– η αλυσίδα που θα συνέδεε την παράδοση του αστικού λαϊκού μαντολίνου των αρχών του 20ου αιώνα με το σήμερα έχει, για διάφορους λόγους, διαρραγεί προ πολλού, χωρίς να υπάρχει ομαλή μετάβαση της παράδοσης αυτής στις μεταπολεμικές γενιές.
– ο τρόπος με τον οποίο εμείς σήμερα έχουμε μάθει να ακούμε και να αντιλαμβανόμαστε την μουσική δεν βοηθά πάντα στο να κατανοήσουμε μουσικές που αποτυπώθηκαν πριν από εκατό και πλέον χρόνια, σε διαφορετικές κοινωνικοπολιτισμικές και ιστορικές συνθήκες.
– τα δύο παραπάνω στοιχεία είχαν ως αποτέλεσμα το μαντολίνο να αντιμετωπίζεται, συχνά, με τρόπο επιδερμικό.

Στο σημείο αυτό βρίσκεται η πρόκληση που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε μέσα από το σεμινάριο “Μουσικές από την Νάπολη στις αστικές λαϊκές μουσικές του μαντολίνου”

Στόχος είναι η δημιουργική “επανεπίσκεψη” των παλαιών αυτών ηχογραφήσεων, συνδυάζοντας τα εργαλεία της μουσικής εκτέλεσης με αυτά της ιστορικής εθνομουσικολογικής έρευνας. Με τον τρόπο αυτό θα αναζητηθούν τα ιδιαίτερα ζητήματα τεχνικής παιξίματος και αισθητικής (τρέμολο, ποικιλτικές τεχνικές, ενορχηστρωτικές πρακτικές κ.ά.), αποφεύγοντας τον σκόπελο μιας στείρας, ομογενοποιημένης και εκτός πλαισίου, επανεκτέλεσης.

Το σεμινάριο θα αποτελείται από τέσσερις δίωρες συναντήσεις. Σε κάθε συνάντηση θα εξετάζεται επιλεγμένο δείγμα ρεπερτορίου μέσα από μια διαδικασία που, ανάλογα με την σύσταση και τις ανάγκες της ομάδας, θα συνδυάζει την εγγράμματη με την προφορική διαδικασία διδασκαλίας, αποσκοπώντας σε ένα πλαίσιο όπου η τυπική με την άτυπη μάθηση θα συνυπάρχουν δημιουργικά.

Στο θεωρητικό σκέλος θα γίνει ειδικός λόγος για τα δίκτυα διάχυσης του ναπολιτάνικου ρεπερτορίου από τα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ου αιώνα: το περίφημο φεστιβάλ Festa di Piedigrotta, το οποίο έδωσε βήμα σε νέους συνθέτες, την έντυπη διάχυση των τραγουδιών, καθώς και τον ρόλο της πρώιμης δισκογραφίας του γραμμοφώνου.

Στο πρακτικό σκέλος θα μελετηθεί αριθμός τραγουδιών (ενδεικτικά: Απ’ τα πολλά, Favorite 1-59031, Πριγκιπιώτισσα, Columbia Αμερικής E-6077 κ.ά.). Έχοντας την παρτιτούρα ως οδηγό, θα δοθεί έμφαση σε ειδικά υφολογικά στοιχεία, όπως αυτά έχουν αποτυπωθεί στις ηχογραφήσεις της εποχής, φωτίζοντας, με τον τρόπο αυτό, το ιδιαίτερο ύφος της εκτέλεσης.

Με το πέρας του σεμιναρίου οι συμμετέχοντες θα παραλάβουν φάκελο με τις παρτιτούρες, καθώς και συνοδευτικό υλικό σχετικό με τα ηχογραφήματα.